یاوران شب چراغ شیرازثبت :۸۴۸

نا بینایی ناتوانی نیست

وب سایت رسمی موسسه خیریه حمایت از کودکان
ونوجوانان نابینا تحت نظارت سازمان بهزیستی کشور

عمر ما آنقدر طولانی نیست که مهربانی را به فردا بسپاریم

آدرس: شیراز/باهنرجنوبی/میدان پارسه/پاسارگاد غربی/خیابان صنعتگر/کوچه ۲۷/ پلاک ۱۲۰

کدپستی: ۴۷۱۳۸-۷۱۷۶۸

تلفن: ۸۴۲۴۱۸۸ ۷۱۱ ۰۰۹۸ نمابر: ۸۴۲۴۱۸۱ ۷۱۱
همراه: ۹۱۷۳۱۶۲۱۹۷ ۰۰۹۸

شماره حساب جام ۶۵۱۲۲۱/۸۷

آرشیو

اصول کار درمان

 

 

  * توانبخشی

مجمو عه ایی از اقدامات پزشکی،  پیراپزشکی ، اقتصادی ، فرهنگی ،  اجتماعی است برای مستقل شدن فرد.

استقلال با توجه به سطح هوش(IQ  ) برای افراد مختلف تقسیم بندی می شود.

    حرکت نقش عمده ایی درزندگی افراد دارد .یک کودک نا بینا به علت داشتن نقص بینایی و عدم آگاهی نسبت به محیط می ترسد که حرکت کند، کمبود حرکت دارد، وهیچ الگوی حرکتی در ذهنش        شکل نگرفته است

 

  مشکلات نابینایان:

1- مشکلات روحی وروانی (افسردگی ،اضطراب )

2- مشکلات استخدامی (به سختی وارد بازار کار می شوند )

3-مشکلات آموزشی (در هر رشته ای نمی توانند ادامه تحصیل دهند وبرای آموزش نیاز به شرایط ویژه و خاصی دارند (

     4- مشکلات دیگری شامل :

   حرکات بی هدف، حرکات اضافی،ترس از حرکت،  کند بودن در حرکت  ،عدم شناخت اجسا م در            فضا،  عدم شناخت در تخمین زدن مسافت .

 

  اصول  کلی توانبخشی نابینا یان :

   1-تاکید بر روی توانایی های فرد                           

  2- پذیرش وضعیت موجود وسازگاری بامحیط تو سط خانواده و فرد نابینا

  3 - استفاده از وسایل ویژه نا بینا یان (دستگاه پرکینز ، عصا،  به دید ، ماشین حساب گویا ، ساعت گویا)

4   - تر حم نکردن

5-آموزش فردی

 

                             1  -  فرد نابینا با ید تجربه کند تا یاد بگیرد 

     نظریه بو بت

                                   2 -  حساسیت زدایی برای افراد نابینا که به نو عی می ترسند

   رشد

                        

                                              الف  -   ایستا (نشستن، ایستادن ،  چهار دست وپا)

   مراحل رشد  حر کتی              ب   -    پویا (سینه خیز رفتن،  راه رفتن، گردن گرفتن)

در مرحله ایستا  بین کودکان عادی و نابینا تاخیررشدی وجود ندارد اما در مرحله پویا بین کودکان عادی و نابینا تاخیر وجود دارد.

   مراحل رشد حرکتی :

      1 -گردن گرفتن (3-1ماهگی)                                            2- نشستن(7ماهگی)

     3 - سینه خیز رفتن (9ماهگی)                                              4- چهار دست وپارفتن (10ماهگی )                                                                                                                                                                        

    5-  راه رفتن  (13-11ماهگی) شامل دو روش                            

           الف  -  ایستادن کنارمیله واشیا                                 ب  - رفتن بطرف منبع صدا

 

   زمانی که کودک نابینا بزرگتر شد با ید به تدریج الگوهای حرکتی را به او آموزش داده تا یاد بگیرد .مثلا    د  ستها بالا، ابتدا به او آموزش بدهیم تا الگوی حرکتی دستها بالا در ذهنش شکل بگیرد سپس از او بخواهیم

   که این حرکت را خودش به تنهایی انجام دهد.

(  حرکت دستها وپاها در جهات مختلف،  لی لی کردن ، راه رفتن روی آ جر، وغیره...)

ر ر شد زبان :

   باید کودک اشیاءرا لمس کند ونام هر یک را بگوید این آموزش به شناخت کودک از محیط اطرافش

    بسیار کمک خواهد کرد .

 

 

 

   رشد عاطفی:

    نکات اخلاقی  هنجارها  باید ها و نبایدها در دوران کودکی در غالب قصه وشعر باید به کودک آموزش داده شود . چرا که کودک باید یاد بگیرد که چه کارهایی صحیح و در ست است وچه کارهای غلط و اشتباه است.

و الدین باید سعی کنند با کودک نابینای خود آنطور رفتار کنند که با دیگرکودکان رفتار می شود ترحم ودلسوزی والدین مانع یادگیری قوانین ومقررات موجود در اجتماع،  برای فرزندشان می باشد وکودک  د رتعاملات اجتماعی خود با مشکل مواجهه خواهد شد. 

 

Activityofdaylylivingمهارتهای روز مره زندگی

                                 ADL

یکی از مهمترین مسائل موجود در زندگی هر فردی این که به تنهایی قادرباشد کارهای شخصی  مربوط به خودش را انجام دهد وبی نیاز از کمک دیگران باشد.

یکی از هدفهای توانبخشی این است که فرد بتواند در انجام امور مربوط به زندگی روز مره اش خود بطور مستقل انجام  وظیفه کند .

1- خوردن ونوشیدن

- صحیح نشستن بر سر سفره یا میز غذا

- استفاده صحیح از لیوان،  نی، قاشق، چنگال، کارد،

- میوه پوست کندن

- صحیح غذا خوردن ونوشیدن (دهان بسته باشد،  غذا ریخته نشود )

- دانستن ویژگی هر غذا و نحوه استفاده از آن غذا

- دانستن تفاوت غذاها با هم

2- خو دیاری

- پوشیدن ودر آوردن لباسهای  ساده برای کودکان

- پوشیدن در آوردن جوراب،  کفش،  روسری،  مقنعه،  کلاه

برای مشخص نمودن جلو وپشت لباس بهتر است با دوخت ضخیم تری جلو وعقب لباس از هم تفکیک شود

3- نظافت شخصی

- شستن دست وصورت و خشک کردن با حوله ، مسواک زدن-  شانه زدن مو

- حمام کردن (شستن بدن – مو)

- توالت رفتن  

 

4- مهارتهای اجتما عی

- دانستن آداب معاشرت با دیگرافراد

- آداب سخن گفتن

- چگونگی صحبت با دیگران بدور از انجام حرکات اضافی (چهره به چهره سخن بگویند)

- نحوه ارتباط برقرار کردن

 - دوستی کردن  

-کمک خواستن

- خرید کردن

کودک نابینا باید بداند که هر چیزی را در کجا می توان تهیه کرد و چگونه باید درخواست خرید خودرابه فروشنده اعلام دارد حتی کودک نابینا می تواند پولهای خود را نشانه گذاری کند تا بتواند راحت تر خرید کند و مبلغ مود نظر فروشنده را بپردازد .

 راه حل اول:شناخت پول از طریق اندازه

 راه حل دوم:گذاشتن پولها در جیبهای مختلف (یک جیب مخصوص 1000تومانی ،یک جیب مخصوص 500تومانی)

راه حل سوم:تا کردنهای مختلف پولها

انجام فعالیتهای روزمره زندگی توسط فرد نابینا باعث با لا بردن عزت نفس فرد شد ه و همچنین پذیرش وی در جامعه

  توصیه

 والدین گرامی می توانند ازدوران کودکی به فرزندانشان آموزش دهند تا از عینک استفاده کنند بهتر است یک فرد نابینا از عینک تیره استفاده کند چرا که شکل ظاهری وحالت چشم هااگر زیبا نباشد باعث عدم پذیرش آنها توسط دیگران خواهد شد ویا حس ترحم ودلسوزی در افراد برانگیخته خواهد شد.

   شناخت:

  • شناخت خود

- دانستن نام،نام خانوادگی ،خود ودیگر اعضاءخانواده ،همکلاسی ها وآشنایان

- دانستن اعضاءبدن وکاربرد آنها

-  دانستن آدرس- تلفن- منزل

 

- دانستن نام کشور –شهر – استان  

 

2-شناخت میوها

- دانستن نام میوها ونام بردن

- دانستن طعم ومزه

 

3- شناخت حیوانات

- دانستن نام حیوانات ونام بردن آنها

- محل زندگی وغذای هر یک را بدانند

 

4- شناخت وسایل نقلیه

- وسایل نقلیه را بشناسند و نام ببرد

-کاربرد وسایل را بدانند

 

5- شناخت مشاغل

- مشاغل را بشناسند ونام ببرند

-کار هر یک از مشاغل را بدانند

 

6- شناخت مکانها

- مکانها را بشناسند و نام ببرند

- موارد استفاده از مکانها را بدانند

7- شناخت مذهب

- دین خود را بدانند

- نام رهبر را بدانند (شعرهای ساده را در مورد دین و رهبر بخوانند )

8- شناخت وضعیت مکانها

        بالا              جلو           زیر          داخل         بیرون          نزدیک             اول            چپ

         پایین          عقب           رو          خارج           تو               دور                آخر           راست     

 

9 - شناخت مفهو م زمان

روز                 صبح               امروز           دیرز                  فردا

شب              ظهر                    

 مفهوم فصول را بدانند

 

نقش مشاور و مشاوره در زندگی

 

میزان پذیرش نابینایی فرزند توسط والدین بستگی به  عوامل زیر دارد که بترتیب عبارتنداز:

1- میزان بینایی کودک                                         2- وضعیت اجتماعی ،فرهنگی،اقتصادی

3-شخصیت والدین                                             4-توصیه های پزشک

انتظار تو لد کودکی سالم با گسترۀوسیعی از آرزوها وغوطه ور شدن در رویاهای شیرین، کمتر پدر ومادری را برای تولد کودک مبتلا به نقص آماده می سازد.معمولا اولین واکنش قابل پیش بینی والدین در مقابل ناتوانی کودک ضربه روحی است که می تواندحالتی ازیاس ونامیدی ،غمگینی یا افسردگی،ترس ،احساس تنهایی،خشم ،ناکامی، جاخوردن، احساس نابودی، گیجی وتردید در همه چیز واحساس افتادن در تله ای که راه فراری در آن نیست، داشته باشند.

بعد از تولد کودک همراه با نقص (ذهنی یا جسمی یا بینایی یا شنوایی)بترتیب مراحل زیر برای خانواده بوجود می آید  تا در آخر به سطح تعادل رسیده وواقعیت بوجود آمده را بپذیرند.

 

 

  • احساس گناه

 

      ممکن است بدلیل رعایت نکردن مسائل بهداشتی ویا مراقبتهای دوران باداری مادر احساس گناه کند ،                                       

 چرا که ا و خودرا مقصر می داند.یا ممکن است کودک ناخواسته بوده است وخانواده راضی به تولد کودک نبوده اند و خانواده تصور کنند که بعلت ناسپاسی به درگاه  خداوندمستوجب چنین عذابی گشته اند واین تاوان ناسپاسی آنهاست.

2- اضطراب و نگرانی

اضطراب ونگرانی در مورد وضعیت کودک در آینده و هم چنین به اضافه مسائل ومشکلات حاشیه ای زندگی(مانند نداشتن خانه ،نداشتن درآمدمناسب،عدم تامین هزینه های مربوط به درمان وآموزش)

3- انکار

مادر یا پدر ودرکل والدین مشکل ونقص کودک خودرا انکار کرده ومی پندارند کودکشان هیچ مشکلی ندارد.

4- احساس محرومیت وناکا می

در جامعه ما خدمات گوناگونی برای خانواده هایی که کودک بهنجار دارند فراهم است واین برای خانواده کودک داری نقص کمتری است خانواده در این زمینه با نا کامی هایی روبرو شوندبهترین راه حل برای حل کردن مشکلات وتعارضات روحی و روانی مشاوره است.

مشاورهبه والدین کمک می کند در حل مسائل ومشکلات مربوطه به زندگی وکاهش اختلافات هم چنین کاهش استرس ها،هدایت نابینایان و والدین ایشان برای پذیرش وضعیت موجود – هدایت خانواده برای  مهیا کردن زمینه های مساعد زندگی                                    

      مشاوره به دو صورت است                              

            -  فردی     شامل خانواده فرد نابینا ،   حلاختلافات ،  ویا اختلالات رفتاری وعاطفی وهمچنین کاهش

                 وابستگی های فرد نابینا ست   

           - گروهی  درمورد مشکلات والدین ونابینا 

فواید مشاوره گروهی

1- پی بردن به مشکلات دیگران

2- از نظر ات دیگرافراد برای حل مشکلات خود استفاده می کنند و هم چنین بر عکس

3- وقت وانرژی کمتری مصرف می شود.

تحرک وجهت یابی

تشخیص موانع وخطرات ناشی از رفت و آمد فرد نابینا که در نهایت منجر به مستقل شدن فرد نا بینا

می گردد.

                                             _  بدون عصا

         جهت یابی   

                                           - با عصا  

  • بدون عصا
  • رد یابی با کشیدن دست به دیوار (البته دست به صورت کشیده وپشت دست ضربه می زند به اشیا ء یا سطحی که در قابل یا کنار فرد نابینا ست) (محیط)
  • استفاده از دست برای حمایت از بدن
  • پیدا کردن شی با پا 
  • پیدا کردن شی با دست
  • تکنیک ساعت
  • استفاه از علائم خاص
  • استفاده از اهنمای بینا
  • استفاده ازسگ راهنما (در کشورما مورد استفاده ندارد ولی در خارج از نوع ماده این حیوان استفاده

          می کند چون طبیت آرامتر ی دارد)

  • وسایل الکترونیکی(عصا الکترونیکی)
  • استفاده از آفتاب برای پیدا کردن جهت (منظور طلوع و غروب خورشید)
  • نحوه سوار شدن به ماشین و پیاده شدن

2- جهت یابی با عصا

- استفاده از عصا بعنوان سپر

- بعنوان کشف مو انع و چاله ها

برای راحت تر بودن حمل و نقل یک فرد نابینا بهتر است تصاویر ذهنی را به آنها داده که از روشهای زیر قابل  انتقال است:                                      

                          

                                  تصویر ذهنی 

 

- تشریح ذهنی       - نقشه برجسته       - تمرین لمسی       - آشنایی با وضعیت جفرافیایی خیابانها

ارزیابی کودک نابینا

مشاهده کلی 

1- مشاهده وضعیت بدنی (حرکت سر ،قوز نکردن )

2- تعادل در راه رفتن ، ایستادن روی یک پا

3- راه رفتن (قدم ها طبیعی ، حرکت پا ندارد ولی  بازوها وجود داشته باشد)

4- قدرت عضلانی

5- تحمل بچه ها

6- شناخت اعضای بدن

7- گرایش جانبی اندام ها

8-  حرکت مجزا بدن

9- تشخیص و تمایز لمسی

10-شنوایی (تشخیص جهت صدا ،حافظه شنوایی ،تشخیص فاصله صدا )

11- جهت یابی فضایی (مسافت و فواصل)

آموزش حرکت نابینایان

قبل از انجام هر تمرینی شناخت کودک نابینا ازا عضای بدنش مهم است .

                                           1- حرکت مجازی مفاصل

حرکت نابینا یان             2 - حرکات در پشت((گراس موتور))

                                                  3- حرکات  ریز        ((ناین موتور))

 

  • حرکات مجزای مفاصل

1-1حرکت دست ها

به جلو ،پایین ،پهلوآوردن دستها ،حرکت پروانه وعکسآن جلو آوردن دست و چرخش دست در همه فضا ،خم وراست کردن آرنج ،دست زدن ،بشکن زدن، بالای سر بتواند آرنج خود را خم وراست کند.

حرکت و چرخش مچ ها در همه جهات ،مشت کردن انگشتان ،گذاشتن انگشت شصت بر روی تک تک انگشتان

2-1حرکت پاها

بالا آوردن پا از مفاصل ران بطرف بالا – پل زدن – بالا آوردن پا از جلو – پشت خوابیده – خم کردن پا به داخل شکم – نشستن روی صندلی – حرکت مچ پا در جهات مختلف – حرکت کتف صاف کردن زانو – حرکت و چرخش کتف به جهات مختلف

3-1حرکت کمر

خم شدن کمر به جلو – عقب – چپ – راست – چرخش ثابت – چرخش حرکتی

 

2-مهارهای حرکتی در شت(عضلات بزرگ)

طرز صحیح نشستن ،ایستادن راه رفتن،  بالارفتن از پله، راه رفتن با دستور ، راه رفتن بین دو خط موازی برجسته ، راه رفتن روی نردبان زمینی،  راه رفتن روی خط برجسته ومستقیم، ضربه زدن به توپ با پا، پرتاب کردن توپ با دست، راه رفتن روی تخته تعادل ، راه رفتن از بغل، نشست و برخاستن ،حرکتی ترکیبی مثل پروانه زدن

 

3- مهارتهای حرکتی ریز(عضلات کوچک )

فشار دادن اسفنج –پاره کردن کاغذ- تا کردن کاغذ- بازی با خمیر(باهدف، بی هدف)برداشتن وگذاشتن حبوبات ،ریختن حبوبات در بطری که د هانه اش کوچک باشد ،باز و بسته کردن در بطری یا پیچ ،ورق زدن کتاب، روی هم چسباندن مکعبها ،جاسازی اشکال مختلف، باز و بسته کردن قفل، تراشیدن مداد، باز وبسته کردن( زیپ، دکمه، غزن ،   سگک ) گره زدن، شمردن پول،  روی هم گذاشتن پول

حواس

         1-  چشایی

تشخیص ترشی – شوری – شیرینی- تلخی- تشخیص نوع مواد – نام مواد- تعمیم دادن مزها ((تفاوت وتشابه مزها))

               2- بویایی

تشخیص بوها(بنزین- نفت – چسب- آبلیمو-آبغوره- عطر،مواد شوینده)نام مواد را بگوید.

3- لامسه

   پودر –آرد- نمک – شکر – اشیاء- تشخیص تفاوت وتشابه نام اشیاءرا بیان کند

شی را لمس کند و شبیه آنرا از درون کیسه بیرون آورد.

4- شنوایی

1-تشخیص نوع صدا                صدای حیوانات - طبیعت - وسایل نقلیه -راه رفتن - قوطی

2-جهت صدا

3-فاصله صدا                           (تکرار عملیات به ترتیب)

 

اصول کار درمانی

کارشناس کاردرمانی: محمد صادق  جعفری

تهیه و تنظیم: مریم رهنما زمین ((کارشناس روانشناسی بالینی))